Sunday, February 10, 2013

വാദി റഹ്മയിലെ ചുവന്ന പൂക്കള്‍!


ഒരു നെടുവീര്‍പ്പിന്റെ നെരിപ്പോടില്‍ അര്‍ദ്ധമയക്കത്തിന്റെ ലാസ്യത കത്തിയെരിഞ്ഞു. മനസ്സ്‌ ഉണര്‍വിന്റെ മുള്‍പ്പടര്‍പ്പിലേക്ക്‌ തിരിച്ചെത്തി. മേഞ്ഞുനടക്കുന്ന ആട്ടിന്‍പറ്റം പോലുള്ള വെള്ളിമേഘങ്ങള്‍ക്കു മുകളിലൂടെ പറക്കുന്ന വിമാനത്തില്‍ മാളത്തില്‍ ചുരുണ്ട പാമ്പിനെ പോലെ തങ്ങളിലേക്കൊതുങ്ങിയ മനസ്സുമായി ഓരോ യാത്രക്കാരനും! ഒരു മൂക്കാല്‍ മണിക്കൂര്‍ കൂടി പറക്കേണ്ടി വരും ഈ വ്യോമയാന പേടകം മണ്ണില്‍ തൊടാന്‍.

വാദി റഹ്മയിലേക്കാണെന്റെ യാത്ര. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു മാസങ്ങളായി മുറുക്കിപ്പിരിച്ച കയറു പോലെയാണ് മനസ്സ്‌. എന്റെ മനോസംഘര്‍ഷം തിരിച്ചറിഞ്ഞ സഅദാണ്‌ ജോലിഭാരങ്ങളില്‍ നിന്നൊക്കെ ഒഴിഞ്ഞു മാറി ഒരു യാത്ര പൊയ്ക്കൂടെ എന്നു ചോദിച്ചത്‌. ഭൂമിയില്‍ എനിക്കു സ്നേഹിക്കാനും എന്നെ സ്നേഹിക്കാനും ജീവനുള്ള ഒരാള്‍ സഅദ്‌ മാത്രമല്ലേ ഉള്ളൂ! 

ശരിയാണ്‌. ഒരു മോചനം വേണം, അക്കങ്ങളുടെ തടവറയില്‍ നിന്ന്! ഉയരവും വേഗവും കീഴടക്കാനുള്ള മനസ്സിന്റെ ചാപല്ല്യത്തില്‍ നിന്ന്! യന്ത്രവാഹനങ്ങളുടെ നിലവിളികളില്ലാത്ത ഒരിടത്തേക്ക്‌ ഓടിപ്പോകണം. ഏകാതാന്തതയോട്‌ വല്ലാത്ത ഒരു പ്രണയമുണ്ടെനിക്ക്. നഗരത്തിന്റെ വൃത്തികെട്ട തിരക്കിനോടു പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത വെറുപ്പും. പക്ഷെ എങ്ങോട്ടു പോകും? വന്നതില്‍ പിന്നൊരിക്കലും കേരളത്തിലേക്കു പോയിട്ടില്ല. ഓര്‍ക്കാനിഷ്ടമില്ലാത്ത ചാരം മൂടിയ അനുഭവങ്ങളുണ്ടവിടെ!

സഅദ്‌, ഹിറാ ഗുഹ പോലെയോ സൌര്‍ മാളം പോലെയോ വല്ല സ്ഥലവും പറഞ്ഞു തരൂ. കുറച്ചു കാലം മനുഷ്യരെ കാണാതെ ഞാനൊറ്റക്കു കഴിയട്ടെ. എനിക്കിപ്പോള്‍ എന്റെ മുഖം കണ്ണാടിയില്‍ കാണുന്നതു പോലും അസഹ്യമാണ്‌.

വിഷാദലീനവദനനായി സഅദ്‌ പറഞ്ഞു. എന്റെ സഹോദരാ, താങ്കള്‍ക്ക് ഭ്രാന്തുണ്ടോ? "യാ അഖീ" എന്ന വിളി ഒരു മഴയാണ്. വരണ്ടുണങ്ങി വിണ്ടു കീറി നില്‍ക്കുന്ന ഹൃദയത്തിലേക്കു നേരിട്ടു പെയ്യുന്ന മഴ. അതിന്‌ ഹൃദയത്തേയും അതു വഴി സിരകളെയാകെയും തണുപ്പിക്കാന്‍ കഴിയും! ഒറ്റ നിമിഷം കൊണ്ട്‌ കണ്ണുകള്‍ സജലങ്ങളാവുകയും, നീര്‍തുള്ളികള്‍ കവിളിലേക്കു ചാടിയിറങ്ങുകയും ചെയ്‌തു. മനസ്സറിയാതെ കണ്ണുകള്‍ കാണിച്ചൊരു ധിക്കാരമായിരുന്നു അത്‌. വാക്കുകള്‍ വിറയല്‍ ബാധിച്ചിരുന്നു. അതെ, ശരിയാണു സഅദ്‌, ജീവിതത്തില്‍ ഒറ്റപ്പെട്ടു പോയവര്‍ക്കെല്ലാം ഒരു തരം ഭ്രാന്തുണ്ടാവും. മരണം പോലെ തണുത്ത ഏകാന്തതകളിലും നിശബ്ദമായ രാവുകളിലും ഞങ്ങള്‍ക്ക്‌ ആ ഭ്രാന്താണ്‌ കൂട്ട്‌.

കസേരയില്‍ ചാരിയിരുന്ന്‌ സഅദ്‌ പറഞ്ഞു. നീ ഒരു കര്യം ചെയ്യൂ. വാദി റഹ്മയിലേക്ക്‌ പോകൂ! അവിടെയിപ്പോള്‍ ശീതക്കാറ്റു വീശുന്ന സമയമാണ്‌. നിന്റെ മുറിവുകളില്‍ പുരട്ടാനുള്ള മരുന്ന്‌ അവിടെയുണ്ടാകും. അവിടത്തെ ചുവന്ന പൂക്കള്‍ക്കും മരങ്ങള്‍ക്കും മാത്രമല്ല, ശിലകള്‍ക്കു പോലും മനുഷ്യനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ട്‌.

വാദി റഹ്മ സഅദിന്റെ ജന്‍മ സ്ഥലമാണ്‌. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്‌ സകുടുംബം സൌദിയിലേക്ക്‌ കുടിയേറിപ്പാര്‍ത്തവരാണ്‌. എനിക്കദ്ദേഹം മുതലാളിയല്ല! ഞാനദ്ദേഹത്തിനു തൊഴിലാളിയുമല്ല! ചില ബന്ധങ്ങള്‍ക്ക്‌ മണ്ണില്‍ പേരില്ല. തെരുവില്‍ നിന്നും അദ്ദേഹമെന്റെ കൈ പിടിച്ചപ്പോള്‍ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞതാണ്‌, ആ സ്നേഹത്തിന്റെ തണുത്ത നീരുറവയുടെ സുഖം!

വിമാനത്താവളത്തില്‍ നിന്നും പുറത്തു വരുമ്പോഴേ എന്റെ പേരെഴുതിയ ബോര്‍ഡും പിടിച്ചു നില്‍ക്കുന്ന ആളെ കണ്ടു. ഒരു വയോധികന്‍. അറുപതിന്റെ മുകളില്‍ പ്രായമുണ്ടാവും. അനുഭവങ്ങളുടെ ഉലയില്‍ ചുട്ടെടുത്ത തീഷ്ണമായ കണ്ണുകളും പഞ്ഞി പോലത്തെ താടിമീശകളും കഷണ്ടി കയറിയ തലയുമുള്ള ഒരാള്‍. ആഢിത്യം സ്ഫുരിക്കുന്ന മുഖം. അലിയെന്നാണ്‌ അദ്ദേഹം പേരു പറഞ്ഞത്‌. വലിയ ബഹുമാനമാണയാള്‍ കാണിച്ചത്‌. എന്റെ സഹോദരനാണു വരുന്നത്‌ എന്നാണത്രെ സഅദ്‌ വിളിച്ചു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്‌. ഓ സഅദ്‌. താങ്കളോടുള്ള നന്ദി എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ ഒരിക്കലും വറ്റാത്ത ഒരു തെളിനീര്‍ തടാകമാണ്‌. വാക്കുകള്‍ കൊണ്ട്‌ ഞാനതില്‍ ഓളങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നില്ല!

വഴിയരികിലെ ഭോജനശാലയ്ക്കരികില്‍ അലി വാഹനം നിര്‍ത്തി. ഇനിയും ദൂരമേറെ താണ്ടേണ്ടിയിരിക്കുന്നത്രെ. ഭക്ഷണം എനിക്കത്ര രുചികരമായിയിരുന്നില്ല. ചുട്ടെടുത്ത ആടിന്റെ കുറകും മാര്‍ദവമില്ലാത്ത റൊട്ടിയും സുര്‍ക്കയില്‍ പുളിപ്പിച്ച വെള്ളരിയും. പിന്നെ ശരീരമാസകലം പുകഞ്ഞു പോകുന്ന ഒരു പാനീയവും. അലി ആ ഭക്ഷണം രുചികരമായിട്ടാണു കഴിച്ചത്‌. അദ്ദേഹം സ്പഷ്ടമായ ഇംഗ്ലീഷാണ്‌ സംസാരിക്കുന്നത്‌. നാലര മണിക്കൂറ്‍ നീണ്ടു നിന്ന യാത്രയ്ക്കൊടുവില്‍ ഞങ്ങള്‍ വാദി റഹ്മയിലെത്തി.  പഴയതോ പുതിയതോ അല്ലാത്ത ഒരു ഭവനത്തിന്റെ മുന്‍പില്‍ കാര്‍ നിന്നു. കാറില്‍ നിന്നറിങ്ങിയപ്പോള്‍ തന്നെ എന്റെ മുഖം തഴുകി തണുത്ത കാറ്റെന്നെ സ്വാഗതം ചെയ്‌തു. ശരീരവും മനസ്സും ഞാനറിയാതെ കുളിര്‍ന്നു നിന്നു.

ആ ഭവനത്തില്‍ ഞാനൊറ്റക്കായിരുന്നു. വേണ്ട ഒത്താശകളൊക്കെ ചെയ്‌തു തന്ന അലി രാവിലെ വരാമെന്നു പറഞ്ഞു യാത്രയാകുന്നതിന്റെ മുന്‍പേ എനിക്കു വേണ്ടി റൊട്ടിയില്‍ ജാമു പുരട്ടി വച്ചിരുന്നു. കൂടെ ഒരു മുട്ട വാട്ടിയതും ഒരു കപ്പു പാലുമുണ്ടായിരുന്നു. തണുത്ത വെള്ളത്തിലെ കുളി യാത്രാക്ഷീണം ഒരല്‍പ്പം കുറച്ചു. ഭക്ഷണത്തിനു പുറമേ പതിവു പോലെ ഉറക്ക ഗുളികയും കഴിച്ചു. യാത്രാക്ഷീണവും കൂടിയായപ്പോള്‍ ആ രാവിലും ഞാന്‍ സ്വപ്നങ്ങളൊന്നും കാണാതെ നന്നായി ഉറങ്ങി!

കതകിലാരോ ശക്‌തമായി മുട്ടുന്ന ശബ്ദം കേട്ടാണ്‌ ഉണര്‍ന്നത്‌. ആ മുട്ടു കേട്ടാല്‍ അറിയാം അതു ചെയ്യുന്ന ആള്‍ കുറേ നേരമായി ആ പ്രയത്നത്തിലാണെന്ന്‌. അയാള്‍ക്ക്‌ ക്ഷമ കെടുകയോ അല്ലെങ്കില്‍ പേടിക്കുകയോ ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്‌. അല്ലെങ്കില്‍ ഇങ്ങിനെ ശക്‌തമായി നിര്‍ത്താതെ ഒരു മര്യാദയുമില്ലാതെ ആരും ഒരു കതകിലും മുട്ടില്ല. കതകു തുറന്നപ്പോള്‍ പരിഭ്രമിച്ചു നില്‍ക്കുന്നു അലി. എന്നെ കണ്ടപ്പോള്‍ ആ മുഖത്ത്‌ ആശ്വാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം പരക്കുന്നു. ക്ഷോഭിക്കാനോ പരിഭവിക്കാനോ നില്‍ക്കാതെ കയ്യിലെ സാധങ്ങളുമായി വീടിന്റെ അകത്തേക്കു കയറുന്നതിന്നിടയില്‍ ഒരു ചെറു പുഞ്ചിരിയോടെ ചോദിച്ചു. നല്ല പോലെ ഉറങ്ങി എന്നു തോന്നുന്നു. ഞാനൊന്നു മൂളുക മാത്രം ചെയ്‌തു. കയ്യിലെ സാധനങ്ങള്‍ മേശപ്പുറത്തു വെക്കുന്നതിന്നിടയില്‍ അലി പറഞ്ഞു. പ്രാതലാണിത്‌. സൌകര്യം പോലെ കഴിക്കാം. സൌകര്യമനുസരിച്ച്‌ പുറത്തേക്കിറങ്ങിയാല്‍ നാടൊക്കെ ഒന്നു കാണാം. പ്രഭാത കര്‍മങ്ങള്‍ തീര്‍ത്ത ഞാന്‍ പ്രാതലില്‍ മുഴുകിയപ്പോള്‍ അലി അവിടെയുള്ള പുരാതനമായ ഒരു ടെലിവിഷനുമായി യുദ്ധത്തിലായിരുന്നു. നിന്നെ നന്നാക്കിയേ ഞാനടങ്ങൂ എന്നു അലിയും എന്നാലതൊന്നു കാണട്ടെ എന്നു ടെലിവിഷനും. അവസാനം അലി തോറ്റു.

ജബലുറഹ്മയുടെ താഴ്‌വാരമാണ്‌ വാദി റഹ്മ. വാദി റഹ്മ ഒരു വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രമൊന്നുമല്ല. ഒരു സഞ്ചാരിക്കു കാണാന്‍ ഒന്നുമില്ലാത്ത കുഗ്രാമം. കര്‍ഷകരായ ഗ്രാമീണരില്‍ അതിസമ്പന്നരോ പരമ ദരിദ്രരോ ഇല്ല. ആടും ഒട്ടകവും എണ്ണത്തില്‍ കൂടുതലുള്ളവരാണ്‌ കൂടുതല്‍ സമ്പന്നര്‍. രാവിലെ പച്ചക്കറികളുമായി ദൂരെയുള്ള പട്ടണത്തിലേക്കു പോകും. വൈകുന്നേരമാവുമ്പോഴേക്കും തിരിച്ചെത്തും. കാര്‍ഷിക വേലയില്‍ സ്‌ത്രീകളും കുട്ടികളും പങ്കു ചേരുന്നു. കഴുതപ്പുറത്തു സഞ്ചരിക്കുന്ന കുട്ടികളേയും സ്‌ത്രീകളേയും എമ്പാടും കാണാം. താഴ്‌വരയില്‍ ഒരു കൊച്ചു തടാകമുണ്ട്‌. ആ ജലാശയത്തിന്റെ ചുറ്റിലും വളര്‍ന്നു വന്ന ഗ്രാമമാണ്‌ വാദി റഹ്മ. കണ്ണിനും കരളിനും ആനന്ദദായകമാണ്‌ ഓരോ കൃഷിത്തോട്ടവും. തോട്ടങ്ങളുടെ അതിരുകള്‍ ഒരു പ്രത്യേക ചെടികളായിരുന്നു. അവ നിറയെ നാലഞ്ചു ഇതളുകള്‍ മാത്രമുള്ള ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളുണ്ട്‌. വശ്യമായ സൌന്ദ്യരവും ഗന്ധവുമായിരുന്നു ആ പൂക്കള്‍ക്ക്‌. താഴ്‌വരയില്‍ വീശുന്ന ശീതക്കാറ്റില്‍ ആ ഗന്ധം നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

ഗ്രാമീണര്‍ ഇങ്ങോട്ടു വന്നു പരിചയപ്പെടുകയായിരുന്നു. എല്ലാവര്‍ക്കും വലിയ സ്നേഹവും ബഹുമാനവും. അവര്‍ കടും കാപ്പിയും ഈത്തപ്പഴവും നല്‍കി സല്‍ക്കരിച്ചു. പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ടു മാത്രം സംസാരിച്ചു. സഅദിന്റെ അടുത്തു നിന്നും വന്ന ആളാണെന്നറിഞ്ഞപ്പോള്‍ കഴുതപ്പുറത്തു നിന്നിറങ്ങി ഒരു വൃദ്ധ വിറക്കുന്ന കാലടികളോടെ അടുത്തു വന്നു. ബലമായി എന്റെ ശിരസ്സു പിടിച്ചു താഴ്ത്തി ഇരു കവിളത്തും ചുംബിച്ചു. അവര്‍ എന്തൊക്കെയോ പറയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല. അവരുടെ കണ്ണുനീരിനു നല്ല ചൂടുണ്ടായിരുന്നു. ആ കണ്ണീര്‍ തുടക്കാനോ എന്റെ രണ്ടു കൈകളിലും പിടിച്ചിരുന്ന അവരുടെ ദുര്‍ബലമായ കൈകളില്‍ നിന്നും മോചിതനാവാനോ ആവാതെ ഞാന്‍ നിന്നു. അലിയാണു പറഞ്ഞത്‌. അവര്‍ സഅദിന്റെ ഉമ്മയുടെ സഹോദരിയാണെന്ന്‌. രക്‌തബന്ധങ്ങളുടെ ആഴവും പരപ്പും എന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. സഅദ്‌ പറഞ്ഞ പോലെ എന്റെ മനസ്സിന്റെ മുറിവില്‍ പുരട്ടാനുള്ള എന്തോ ഒരു മരുന്ന്‌ കാരുണ്യ താഴ്‌വരയിലുണ്ടായിരുന്നു. ആ ഗ്രാമവും അവിടത്തെ ആളുകളും അവരുടെ ജീവിതവും സ്നേഹവുമൊക്കെ എന്റെ ഹൃദയത്തില്‍ ഒരു ശീതക്കാറ്റായി വീശാന്‍ തുടങ്ങി. മനസ്സിനു വല്ലാത്തൊരു സുഖം. ചിന്തകള്‍ക്കിപ്പോള്‍ തീ പിടിക്കാറില്ല! തന്റെ കൂടെ ഒരു ഗ്രാമം മുഴുവനുണ്ടെന്ന തോന്നല്‍. ഉറക്കഗുളികയില്ലാതെ ഉറങ്ങാനാവുമെന്ന്‌ മനസ്സിലിരുന്നാരോ മന്ത്രിച്ചു. മായമൊന്നുമില്ലാത്ത ആ രാവിന്റെ ഏതോ ഒരു യാമത്തില്‍ നിദ്രകളിമകളില്‍ കൂടുകൂട്ടി. അന്നു ഞാനുമ്മയെ സ്വപ്നം കണ്ടു. അവരുടെ മരണ ശേഷം അതാദ്യത്തെ അനുഭവമായിന്നു. ആ സുഷുപ്‌തിയില്‍ നിന്നും ഉണരുമ്പോള്‍ ഞാനുല്ലാസവാനായിരുന്നു.

അലിയെ നാട്ടുകാര്‍ക്കെല്ലാം വലിയ ബഹുമാനമായിരുന്നു. ഗ്രാമ മുഖ്യന്‍ എന്നു തന്നെ പറയാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരേയൊരു മകന്‍ ഇസ്രായേലുമായി സദാസമയം യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ഒരു വിശുദ്ധ പോരാളിയായിരുന്നു. വീട്ടുമുറ്റത്തെ പേരറിയാത്ത വൃക്ഷച്ചുവട്ടിലിരുന്ന്‌ ഹുക്ക വലിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന അലിയോട്‌ ഞാനതിനെക്കുറിച്ചന്വേഷിച്ചപ്പോള്‍ സന്തോഷത്തോടെയാണദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്‌. അതെ. അബ്ബാസ്‌ ഒരു വിശുദ്ധ പോരാളിയാണ്‌. ഈ മണ്ണില്‍ ചിന്തിയ ചോരയുടെ കണക്കു പറയാനല്ല, തങ്ങളുടെ കിടപ്പാടങ്ങളില്‍ നിന്നും ആട്ടിയോടിക്കുന്ന, അയല്‍ രാജ്യങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളേയും അതിരുകളേയും പെരുമ്പാമ്പ്‌ ഇര വിഴുങ്ങുന്നതു പോലെ വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇസ്രായേലിനെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യാനാണവന്‍ പോയത്‌. അവന്റെ ജീവനും ജീവിതവും അവനതിന്‌ ഉഴിഞ്ഞു വച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാനത്ഭുതപ്പെട്ടു. എന്തോ ഒരോര്‍മയില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്ത്‌ വിഷാദം ഘനീഭവിക്കുന്നത്‌ ഞാനറിഞ്ഞു. ഹുക്കയില്‍ നിന്നും പുകയെടുത്തു പുറത്തേക്കൂതി കുറേ നേരം മിണ്ടാതെ നിന്നു. പിന്നെ പതിയെ പറഞ്ഞു. അബ്ബാസിന്റെ ഉമ്മയില്ലാത്ത ദുഃഖം മാത്രമെ എനിക്കുള്ളൂ. പേരറിയാത്തൊരു മഹാരോഗം അവളുടെ ആയുസു മുഴുവനും തിന്നു തീര്‍ത്തു. ആ സ്നേഹം മാത്രം ബാക്കിയായി. അന്നെന്റെ മോള്‍ക്ക്‌ ഒരു വയസ്സായിരുന്നു. ഒരു വയസ്സ്‌! അതു പറയുമ്പോള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്‍ക്കോണിലൊരു മുത്ത്‌ തിളങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പുനര്‍വിവാഹം ചെയ്‌തു കൂടായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യത്തിനൊരു പുഞ്ചിരിയോടെയായിരുന്നു മറുപടി. എന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ അറകള്‍ വളരെ ചെറുതാണ്‌ മോനേ. അവിടെ രണ്ടാമതൊരു സ്‌ത്രീക്കു കൂടി വസിക്കാന്‍ സ്ഥലമില്ല! ആ മറുപടിക്കു മുന്‍പില്‍ എന്റെ ചോദ്യം നാണിച്ചു നിന്നു.

ആ രാത്രി എന്നിക്ക്‌ ജ്വരം പിടി പെട്ടു. പുലര്‍ച്ചെ അലി വന്നപ്പോള്‍ ഞാന്‍ വല്ലാതെ പനിച്ചു വിറക്കുന്നു. വിറച്ച്‌ പല്ലുകള്‍ കൂട്ടിത്തല്ലുന്ന എന്റെ അരികിലിരുന്ന അദ്ദേഹം എന്റെ മുടികളിലൂടെ വിരലോടിച്ചു. ഇന്നോളം അനുഭവിക്കാത്ത ഒരു വികാരം സിരകളിലൂടെ വിദ്യുഛക്‌തി പോലെ പാഞ്ഞു പോയി. അദ്ദേഹം വലിയ വേവലാതിയിലായിരുന്നു. തുണി നനച്ചു കൊണ്ടു വന്ന്‌ എന്റെ ശരീരം മുഴുവന്‍ തുടച്ചു. കൈ പിടിച്ചു ടോയിലറ്റിലേക്കു കൊണ്ടു പോയി. ചൂടോടെ സൂപ്പു പോലെ എന്തോ ഒന്ന്‌ കുടിക്കാന്‍ തന്നു. നെറ്റിയിലെ തുണി പിന്നെയും പിന്നെയും നനച്ചിട്ട്‌ എന്റെ അരികില്‍ തന്നെ ഇരുന്നു. നാലു ദിവസമാണ്‌ കടുത്ത ജ്വരമെന്നെ ആ കട്ടിലില്‍ തളച്ചിട്ടത്‌. ഒരു വേള ഞാന്‍ മരിച്ചു പോകുമോ എന്നു പോലും ഞാന്‍ കരുതി. സര്‍വാംഗങ്ങളിലും ചവര്‍പ്പിന്റെ സൂചിമുനകള്‍ കുത്തുന്ന ഒരു നാട്ടുമരുന്നാണ്‌ അലി എനിക്കു തന്നത്‌. സ്നേഹപൂര്‍വ്വം നിര്‍ബന്ധിച്ചും ചിലപ്പോഴൊക്കെ ശാസിച്ചും അദ്ദേഹം അതെന്നെ കുടിപ്പിച്ചു. അപ്പോഴൊക്കെ അദ്ദേഹത്തില്‍ നിന്നും ഒരു പിതൃസ്നേഹത്തിന്റെ അദൃശ്യസ്പര്‍ശം ഞാനറിഞ്ഞു, പതുക്കെ പനിയുടെ ആലിംഗനത്തില്‍ നിന്നും ഞാന്‍ മോചിതനായി.

പിറ്റേ ദിവസം പത്തു മണിയായിട്ടും അലിയെ കണ്ടില്ല വിശക്കുന്നുണ്ട്‌. നേരിയ ക്ഷീണവും. കട്ടിലില്‍ വെറുതെ കിടക്കുമ്പോള്‍ വാതിലില്‍ ആരോ മൃദുവായി മുട്ടുന്ന ശബ്ദം കേട്ടു. ഒരു പെണ്‍ക്കുട്ടിയാണ്‌. ആകാശത്തു നിന്നും ഭൂമിയിലേക്കു വീണ നക്ഷത്രമാണോ എന്നു തോന്നിക്കുന്ന സൌന്ദര്യം. അതിമനോഹരമായ പുഞ്ചിരി. അവള്‍ വന്ന കഴുത മുറ്റത്തു നില്‍ക്കുന്നു. ഞാനെന്തെങ്കിലും ചോദിക്കുന്ന മുന്‍പേ അറബിയും ഇംഗ്ലീഷും കൂട്ടിക്കലര്‍ത്തി അവള്‍ പറഞ്ഞു. ബാബായ്ക്ക്‌ നല്ല സുഖമില്ല. കിടപ്പിലായതിനാല്‍ എന്നെ വിട്ടതാണ്‌. ഓ, അലിയുടെ മകളാണോ? അദ്ദേഹത്തിനെന്താണ്‌ അസുഖം? പനിയാണത്രെ! കയ്യിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് കവറില്‍ കരുതിയിരുന്ന ലഘു ഭക്ഷണം മേശപ്പുറത്തു വച്ചവള്‍ അടുക്കളയിലേക്കു പോയി. അല്‍പസമയത്തിന്നുള്ളില്‍ ചായയുമായി അവളെത്തിയിരുന്നു. ഒന്നും സംസാരിക്കാന്‍ നിന്നില്ല. അടുക്കളയില്‍ എന്തൊക്കെയോ തട്ടലും മുട്ടലും കേട്ടു. പ്രാതല്‍ കഴിച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ പാത്രങ്ങളുമായി അടുക്കളയിലേക്കു ചെന്നു. അവള്‍ സ്റ്റൌവ്വിലെന്തോ പാകം ചെയ്യുന്നു. എന്നെ കണ്ടപ്പോള്‍ അവളൊന്നു ചൂളി. എന്റെ കയ്യില്‍ നിന്നും പാത്രങ്ങള്‍ വാങ്ങിക്കുന്നതിന്നിടയില്‍ പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ആണുങ്ങളൊന്നും അടുക്കളയിലേക്കു വരാറില്ല. പ്രത്യേകിച്ചും അന്യപെണ്ണുങ്ങള്‍ അടുക്കളയിലുണ്ടാവുമ്പോള്‍. ഞാന്‍ വല്ലാതായി. സോറി പറഞ്ഞു മെല്ലെ വീടിന്റെ പുറത്തേക്കിറങ്ങി. മുറ്റത്തെ മരത്തണലിലെ കസേരയില്‍ വന്നിരുന്നു. കുറേ നേരം അവളെ കണ്ടില്ല. വെയിലിനു ചൂടു പിടിച്ചു തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഓരോന്നു ചിന്തിച്ചിരിക്കേ, ഭക്ഷണം തായ്യാറാക്കി വച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും പോവുകയാണെന്നും നാളെ വരാമെന്നും അവള്‍ വന്നു പറഞ്ഞു. നില്‍ക്കൂ ഞാനും വരുന്നു. അലിയെ ഒന്നു കാണണം. വസ്‌ത്രം മാറാന്‍ വീടിന്റെ ഉള്ളിലേക്കു ചെന്നപ്പോള്‍ അവിടെ നന്നായി വൃത്തിയാക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ടു. മനസ്സിനെന്തെന്നില്ലാത്ത സന്തോഷം തോന്നി. വീടു പൂട്ടി പുറത്തു വന്നപ്പോള്‍ എന്നോടു കഴുതപ്പുറത്തു കയറാന്‍ പറഞ്ഞു. ഇല്ലെന്നു തലയാട്ടികൊണ്ടു ഞാന്‍ പറഞ്ഞു. എനിക്കീ ജന്തുവിന്റെ മേലെ കയറാന്‍ പേടിയാണ്‌. അവളൊന്നു ചിരിച്ചു. വീട്ടിലേക്ക്‌ കൂറേ ദൂരമില്ലേ? അസുഖം ശരിക്കു മാറുന്നതിന്റെ മുന്‍പേ നടന്നാല്‍ ഇനിയും രോഗം വരും. അവള്‍ പിന്നെയും നിര്‍ബന്ധിച്ചു. ഞാനൊരുക്കമായിരുന്നില്ല. അവസാനം അവളും എന്റെ കൂടെ നടന്നു.

അലി നന്നേ ക്ഷീണിതനായിരുന്നു. എന്നെ കണ്ടപ്പോള്‍ ആ മുഖത്ത്‌ എന്തെന്നില്ലാത്ത ഒരു സന്തോഷമുണ്ടായി. പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ടദ്ദേഹം എന്നോടു പറഞ്ഞു. നോക്കൂ, ആ പനി എന്റെ കൂടെയിങ്ങു പോന്നു. ചെറുപ്പക്കാരനായ നിങ്ങളെ കീഴടക്കുന്നതിനെക്കാള്‍ എളുപ്പം ഈ വൃദ്ധനെയായിരിക്കും എന്നു പനിക്കറിയാം. എന്തായാലും നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ സുഖമായല്ലോ? അതു മതി. ഇവിടെയിരിക്കൂ. എന്റെ അടുത്തിരിക്കൂ. ആ ശബ്ദം നന്നേ ഇടറിയിരുന്നു. എന്റെ കണ്ണിലെ നീര്‍പാട അദ്ദേഹം കാണാതിരിക്കാന്‍ ഞാന്‍ പ്രയാസപ്പെട്ടു പോയി. എന്റെ ഹൃദയത്തിനു വല്ലാത്ത ഭാരം തോന്നി. ഞാന്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകള്‍ എന്റെ മടിയില്‍ എടുത്തു വച്ച്‌ തഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അതു കണ്ടണ്ടാണ്‌ അവള്‍ വന്നത്‌. നിറഞ്ഞ പുഞ്ചിരിയോടെ അവള്‍ കടും കാപ്പിയും മുന്തിയ ഈത്തപ്പഴവും തന്നെന്നെ സല്‍ക്കരിച്ചു.

ഇപ്പോഴവള്‍ കൂടുതല്‍ സതന്ത്ര്യമെടുക്കാന്‍ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഒരു പാടു സംസാരിക്കാനും. അഞ്ചു ദിവസമായി എന്നുമവള്‍ വരുന്നു. ഇന്നൊരു സംഭവം നടന്നു. അവള്‍ അടുക്കളയില്‍ എന്തോ പണിയിലായിരുന്നു. ജബലുറഹ്മയുടെ അപ്പുറത്തു നിന്നൊരു ഇരമ്പല്‍ കേട്ടു. അടുക്കളയില്‍ നിന്നും ഏതോ ഒരു പാത്രം നിലത്തു വീഴുന്നതിന്റെ ശബ്ദവും കേട്ടു. പിന്നെ പേടിച്ച പേടമാനിന്റെ മുഖവുമായി അവളോടി വന്നു. എന്റെ അരികില്‍ കസേരയോടു ചാരി മേശക്കു ചുവട്ടിലേക്കവള്‍ ചുരുണ്ടു. എനിക്കൊന്നും മനസ്സിലായില്ല. അതൊരു ഹെലികോപ്റ്റര്‍ ആയിരുന്നു. അതിന്റെ ശബ്ദം നേര്‍ത്തുനേര്‍ത്തില്ലാതായിട്ടും ഒരല്‍പ്പ നേരമെടുത്തു അവള്‍ മേശയുടെ പുറത്തേക്കു വരാന്‍. രക്‌തശൂന്യാമായിരുന്നു ആ മുഖം. എന്തു പറ്റി? ഞാന്‍ ചോദിച്ചു. അവരാണെന്നു കരുതി! ആരെന്ന ചോദ്യത്തിന്‌ ഇസ്രായേല്‍ പട്ടാളമെന്ന മറുപടി എന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. ഇസ്രായേല്‍ പട്ടാളമോ? അവരിങ്ങോട്ടൊക്കെ വരാറുണ്ടോ? എനിക്കതറിയില്ലായിരുന്നു. ഈ സുന്ദരമായ താഴ്‌വരയിലെ ജനങ്ങള്‍ ഓരോ വിമാനമിരമ്പലിനേയും ഭയക്കുന്നുണ്ടെന്നോ? അതൊരു സത്യമായിരുന്നു. ക്രൂരമായ ഒരു സത്യം! ജബലുറഹ്മയിലേക്കു വിരല്‍ ചൂണ്ടി അവള്‍ പറഞ്ഞു. ജബലുറഹ്മ കടന്നെത്തുന്ന ശത്രുവിനെ ഇവിടത്തെ ഓരോ പെണ്ണും ഭയക്കുന്നുണ്ട്‌. ഓരോ പെണ്ണും! മുമ്പൊരിക്കല്‍ അവരിവിടെ വന്നിട്ടുണ്ട്‌. അന്ന്‌ എന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരന്റെ മകളെ ആ കുന്നിന്‍ ചെരുവിലിട്ടാണ്‌ പത്തോളം വരുന്ന ഇസ്രായേല്‍ സൈനികര്‍ ചവച്ചു തുപ്പിയത്‌. അതു തടയാന്‍ ചെന്ന അവളുടെ ഉറ്റവരേയും ഉടയവരേയുമൊക്കെ എത്ര നിഷ്ഠൂരമായാണ്‌ അവര്‍ കൊന്നു കളഞ്ഞത്‌? കന്യകയായിരുന്ന അവളില്‍ നിന്നും അണമുറിയാതെ ഒഴുകിയ രക്‌തം ആ ജീവനെടുത്തു. അന്നീ താഴ്‌വരയിലെ എത്രയോ പെണ്‍ക്കുട്ടികള്‍ ബലാല്‍കാരത്തിനിരയായി. എത്രയോ പേര്‍ക്ക്‌ ജീവന്‍ നഷ്ടപ്പെട്ടു. യുദ്ധം പെണ്ണിന്റെ മേലേക്കുള്ള കടന്നു കയറ്റം കൂടിയാണ്‌.

എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളും അങ്ങിനെയാണോ? ഞാന്‍ ചോദിച്ചു. കടലാസു പോലെ വെളുത്ത മുഖം അതെയെന്നര്‍ത്ഥത്തില്‍ അവളാട്ടി. ഞാന്‍ ചോദിച്ചു. നിന്റെ സഹോദരന്‍ അബ്ബാസും യുദ്ധം ചെയ്യുകയല്ലേ? ചാവേറും തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകലും തീവ്രവാദമല്ലേ? അവളുടെ മുഖഭാവം മാറി. ക്രോധം കലര്‍ന്ന ശബ്ദത്തോടെ അവള്‍ ചോദിച്ചു. ആകാശത്തു കൂടി പറന്നു വന്ന്‌ മനുഷ്യന്റെ മേലെ ബോംബിട്ടു സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക്‌ പറന്നകലുന്നതാണോ യഥാര്‍ത്ഥ യുദ്ധം? ബുള്‍ഡൌസറുകളാലും ടാങ്കുകളാലും ഉറങ്ങുന്നവരുടെ മേലേക്കു അവരുടെ ഭവനങ്ങള്‍ ഇടിച്ചു നിരത്തുന്നതാണോ യുദ്ധം? അത്തരം യുദ്ധങ്ങള്‍ അനാഥമാക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിനു പിഞ്ചു മക്കളുടെ മുഖം കണ്ടിരിക്കുന്നവരോട്‌ നിങ്ങളീ ന്യായം പറയരുത്‌. മനുഷ്യനെ ചുട്ടു തിന്നു തുടങ്ങിയത്‌ അവരാണ്‌. അവരതിന്റെ ഫലം അനുഭവിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടെ ഉള്ളൂ. അക്രമിക്കുന്നവരെ ന്യായീകരിക്കുന്ന, പ്രതിരോധിക്കുന്നവരെ തീവ്രവാദികളാക്കുന്ന കാപട്യത്തിനു നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലുണ്ടായിരുന്നോ ഇടം? ക്ഷോഭം കാരണം അവള്‍ കിതക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന്‌ അവള്‍ അവിടെ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോയി. ഞാന്‍ വിളിച്ചിട്ടും നിന്നില്ല. വേണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ കെടുതികള്‍ അനുഭവിച്ചവരോട്‌ അതു കേട്ടുകേള്‍വി മാത്രമുള്ളവന്റെ മനുഷ്യത്വം ഒരിക്കലും വിളമ്പാന്‍ പാടില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരം പതിവു പോലെ അലിയെ കാണാന്‍ ചെന്നു. അന്നു പതിവിലധികം അലി സംസാരിച്ചു. ഗ്രാമവാസികളെല്ലാം ഭയന്നിരുന്നു. മേഖലയിലൊരു യുദ്ധമുണ്ടായാല്‍ ഏതു നിമിഷവും തങ്ങളുടെ ഗ്രാമം അക്രമിക്കപ്പെടാമെന്നവര്‍ ഭയന്നു. മുന്‍ക്കാലത്തുണ്ടായ മുറിപ്പാടുകള്‍ ഇന്നും അവരെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു. ഞാനെത്ര തിരഞ്ഞിട്ടും അവളെ കണ്ടില്ല. അങ്ങോട്ടു വന്നതേയില്ല. പിണക്കമാവാം.

പിറ്റേന്ന്‌ പതിവിലും നേരത്തെ അവള്‍ വന്നു. തലേന്നത്തെ ഭക്ഷണം മുഴുവനും ബാക്കിയായിരുന്നു. എനിക്കു വിശപ്പു തോന്നിയിരുന്നില്ല. അതു കണ്ടവള്‍ അസ്വസ്ഥയായി. എന്നോട്‌ ദേഷ്യമാണോ എന്ന ചോദ്യത്തില്‍ വിഷാദമുണ്ടായിരുന്നു. ഇല്ലെന്നു പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ടു തലയാട്ടിയപ്പോള്‍ സ്വയം തലയ്ക്കടിച്ചു കൊണ്ടവള്‍ പറഞ്ഞു. എന്നോടു ക്ഷമിക്കണം, ഇന്നലെ ഞാന്‍ താങ്കളെ പട്ടിണിക്കിട്ടു. ഞാനൊരു മണ്ടിയാണ്‌. ചില നേരത്ത്‌ ഞാനൊരു മരമണ്ടി കൂടിയാണ്‌. അവളുടെ ആ സംസാരം എന്നെ പൊട്ടിചിരിപ്പിച്ചു. പൂചന്തമുള്ളൊരു പുഞ്ചിരി സമ്മാനിച്ചവള്‍ അവളുടെ ജോലികളില്‍ വ്യാപൃതയായി. പോകാന്നേരമാണവള്‍ ചോദിച്ചത്‌. ഗ്രാമാതിര്‍ത്തിയിലൊരു പുരാതന ക്രിസ്‌ത്യന്‍ പള്ളിയുണ്ട്‌. കാണാനാഗ്രഹമുണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കില്‍ വൈകുന്നേരം ഞാന്‍ കെണ്ടു പോകാം.

ആ പുരാതന ചര്‍ച്ചിന്റെ മുറ്റത്തൊരു വിചിത്ര സസ്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഒറ്റത്തടിയായി ഒരാള്‍ പൊക്കത്തില്‍ വളര്‍ന്നത്‌. അറ്റത്തു നിന്നും ശാഖകള്‍ പിരിഞ്ഞു ഒരു ഓലക്കുട പോലെ തോന്നിക്കുന്ന ഒരു മരം. മടങ്ങുമ്പോള്‍ വെയില്‍ ചാഞ്ഞു തുടങ്ങിയിരുന്നു. അവള്‍ വാചാലയായിരുന്നു. ഗ്രാമത്തെ കുറിച്ചും ഗ്രാമവാസികളെ കുറിച്ചുമൊക്കെ അവള്‍ സംസാരിച്ചു കൊണ്ടേയിരുന്നു. ഒരു വേള ഞാന്‍ ചോദിച്ചു. എന്തേ കല്ല്യാണം കഴിക്കാത്തത്‌? ബാബയ്ക്കിഷ്ടപ്പെട്ട ആലോചനകളൊന്നും വന്നില്ല. എനിക്കും ബാബായെ വിട്ടു പോകാന്‍ മടിയാണ്‌. വളരെ നിസംഗമായിരുന്നു ആ മറുപടി. നീ സുന്ദരിയല്ലെ? നിനക്കൊരു നല്ല ആലോചന വന്നില്ലെന്നോ? എനിക്കത്ഭുതമായിരുന്നു. അവള്‍ ശബ്ദമുണ്ടാക്കിച്ചിരിച്ചു. സുന്ദരിയോ? ഞാനോ? എന്നേക്കാള്‍ സുന്ദരികള്‍ എത്രയോ  പേര്‌ ഈ ഗ്രാമത്തില്‍ ഉണ്ട്. ഈ ഗ്രാമത്തില്‍ പെണ്‍ക്കുട്ടികള്‍ പിറന്നാല്‍ അന്നു രാത്രി ഉമ്മമാര്‍ അവരെ നിലാവില്‍ കിടത്തും. നിലാവിന്റെ സൌന്ദര്യം കിട്ടാനാണത്രെ അത്‌. എന്നെ എന്റെ ഉമ്മ നിലാവില്‍ കിടത്തിയില്ല. അതു കൊണ്ടെനിക്കു സൌന്ദര്യവും കുറവാണു. എന്റെ കണ്ണുകള്‍ കൌതുകം കൊണ്ടു വികസിച്ചു. അവള്‍ തമാശ പറഞ്ഞതാണോ അതല്ല, കാര്യം പറഞ്ഞതാണോ? എനിക്കു മനസ്സിലായില്ല. പോക്കുവെയില്‍ സ്വര്‍ണം പൂശിയ അവളുടെ കോമള മുഖത്തേക്കു നോക്കിയപ്പോള്‍ നീശീഥിനിയുടെ നെറ്റിയിലെ പൊട്ടു പോലുള്ള ആ പുഞ്ചിരി കണ്ടു. ഗ്രാമ വീഥിയിലൂടെ നടക്കവേ അവള്‍ വെറുതെ ചോദിച്ചതവാം, അല്ലെങ്കില്‍ വ്യക്തിപരമായ ചോദ്യങ്ങള്‍ ഞാന്‍ ചോദിച്ചു തുടങ്ങിയതിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്താലാവാം, അവള്‍ക്കറിയേണ്ടത്‌ എന്റെ കുടുംബത്തെ കുറിച്ചായിരുന്നു. എന്റെ നെഞ്ചില്‍ ചാരം മൂടിയ ചില കനലുകള്‍ പിന്നെയും ജ്വലിക്കാന്‍ തുടങ്ങി.

ഓര്‍മ വെക്കുന്നതിന്റെ മുന്‍പേ ഉപ്പ മരിച്ച ഒരനാഥനായിരുന്നു ഞാന്‍. ഉപ്പ ഗള്‍ഫില്‍ കഷ്ടപ്പെട്ടുണ്ടാക്കിയ സ്വത്തുക്കള്‍ മുഴുവനും വാങ്ങിച്ചിരുന്നത്‌ വല്ലിപ്പയുടെ പേരിലായിരുന്നു. ഉപ്പ മരിച്ചപ്പോള്‍ ആ സ്വത്തുക്കള്‍ മൂത്താപ്പയുടെ കയ്യില്‍ വന്നു ചേര്‍ന്നു. എനിക്കോ ഉമ്മയ്ക്കോ ആ സ്വത്തില്‍ അവകാശമൊന്നും കിട്ടാതിരിക്കാന്‍ മൂത്താപ്പ വൃദ്ധനായ വല്ലിപ്പയെ പലതും പറഞ്ഞു പറ്റിച്ചു. പാവപ്പെട്ട കുടുംബത്തിലെ ഒരു നാട്ടുമ്പുറത്തുകാരിയായ ഉമ്മയ്ക്ക്‌ ഒന്നിനും കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഉമ്മയേയും എന്നേയും പടിയിറക്കി വിട്ട്‌ നാട്ടുകാരില്‍ മുറുമുറുപ്പുണ്ടാകാതിരിക്കാന്‍ മുത്താപ്പ കണ്ടെത്തിയ വഴിയായിരുന്നു ഉമ്മയെ മൂത്താപ്പ വിവാഹം കഴിക്കുക എന്നത്‌. അതിനെ ത്യാഗമെന്നു വാഴ്ത്താന്‍ ചിലരുണ്ടായി. സഹോദരനെ പോലെ കണ്ടിരുന്ന ഒരാളെ ഭര്‍ത്താവായി കാണുക! ഉമ്മയുടെ വിധി വല്ലാത്തതായിരുന്നു. അടുക്കളപ്പുറത്തെ ചായിപ്പിലായിരുന്നു ഉമ്മയുടെയും എന്റേയും സ്ഥാനം. അടിമപ്പണിയായിരുന്നു ഉമ്മായ്ക്കവിടെ. വല്ലിപ്പയുടെ മരണത്തോടെ അതു നരകമായി. എന്റെ പിതാവ്‌ അദ്ധ്വാനിച്ചുണ്ടാക്കിയതായിരുന്നു അതെല്ലാം. എങ്കിലും ഒരു ഉറുപ്പിക എനിക്കു വേണമെങ്കില്‍ ഞാന്‍ ഗോപാലനം മാത്രം ചൈതാല്‍ പോരായിരുന്നു. ഉമ്മ അധികം നിന്നില്ല. എന്റെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ വയസ്സില്‍ ഒരു മഞ്ഞപ്പിത്തം ഉമ്മയെ കൊണ്ടുപോയി. ഞാന്‍ പിന്നെയും അവിടെ ആട്ടും തുപ്പുമേറ്റു കഴിഞ്ഞു. നാട്ടിലെ ഒരദ്ധ്യാപകന്റെ സഹായത്തോടെ പഠിച്ചു. എനിക്കു ഡിഗ്രി കിട്ടിയ വര്‍ഷം അദ്ദേഹവും പോയി. പിന്നെ ആ നാടു വിട്ടതാണ്‌. പിന്നീടൊരിലും അങ്ങോട്ടു പോയിട്ടില്ല. ആരോരുമില്ലാതെ ഒരപ്പൂപ്പന്‍ താടി പോലെ ഒരു ജീവിതം. ചിലപ്പോള്‍ തോന്നും ഇതൊരു സുഖമാണെന്ന്‌. ചിലപ്പോള്‍ തോന്നും എന്തിനാണിങ്ങനെ ഒരു ജീവിതമെന്ന്‌.

എങ്കിലും നിങ്ങളുമ്മാന്റെ സ്നേഹം അറിയുകയെങ്കിലും ചെയ്‌തല്ലോ. കണ്ണുകള്‍ തുടച്ചു കൊണ്ടവള്‍ പറഞ്ഞു. ഒരു വിങ്ങല്‍ അവള്‍ പിടിച്ചു നിര്‍ത്തിയതാണോ? എന്റെ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിലേക്കു നോക്കി പുഞ്ചിരിയോടെ അവള്‍ ചോദിച്ചു. എന്തേ ഒറ്റയായിട്ടും ഇതു വരെ കല്ല്യാണമൊന്നും കഴിക്കാഞ്ഞൂ? വളരെ ലളിതമായിരുന്നു എന്റെ ഉത്തരം. ഒന്നുമില്ല. അങ്ങിനെ തോന്നിയില്ല. ഇതു വരെ. പൊഴിഞ്ഞു പോകുന്ന വര്‍ഷങ്ങളുടെ കണക്ക്‌ സഅദ്‌ ഇടക്കിടക്ക്‌ ഓര്‍മിപ്പിക്കും. അന്നു ഞാന്‍ പതിവു തെറ്റിച്ച്‌ അലിയുടെ ചാരെ ഒരുപാടു നേരം ഇരുന്നു. അദ്ദെഹം നന്നേ ക്ഷീണിതനായിരുന്നു. എങ്കിലും ഒരുപാടൊരുപാടു നേരം അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചിരുന്നു. ഞാന്‍ വെറുമൊരു കേള്‍വിക്കാരനായിരുന്നു. അന്നു രാത്രി എന്റെ നെഞ്ചിനൊരു ഭാരക്കുറവുണ്ടായിരുന്നു. ഞാന്‍ സുഖമായി ഉറങ്ങി. വാതിലില്‍ അസഹ്യമായ ഒരു മുട്ടു കേട്ടാണുണര്‍ന്നത്‌. പത്തു മണി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വാതില്‍ തുറന്നപ്പോള്‍ നീണ്ടു കൂര്‍ത്ത മുഖമുള്ള ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്‍. അവനെ കണ്ടാലേ അറിയാം നല്ലതൊന്നും അയാള്‍ക്കു പറയാനുണ്ടാവില്ല എന്ന്‌. ശരിയായിരുന്നു. അക്ഷരാര്‍ത്ഥത്തില്‍ എന്റെ ഹൃദയ സ്പന്ദനം നിന്നു പോകുന്ന ഒരു വാര്‍ത്തയായിരുന്നു അയാള്‍ക്കു പറയാനുണ്ടായിരുന്നത്‌. അലി മരിച്ചിരിക്കുന്നു!

ഖബറടക്കം കഴിഞ്ഞ്‌ ആളുകള്‍ പിരിഞ്ഞു. മണ്ണില്‍ നിന്നും വന്ന മനുഷ്യന്‍ മണ്ണിലേക്ക്‌ തന്നെ തിരിച്ചു മടങ്ങി. ആ ചെറിയ മണ്‍കൂനയ്ക്കു മുന്നില്‍ വിഷാദത്തിന്റെ തിരതല്ലലടക്കാനാവാതെ ഞാന്‍ നിന്നു. എന്തൊരു ദുര്‍വിധിയാണിത്‌. ഞാന്‍ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ, എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ ഈ ഭൂമിയെന്തിനു തിരസ്കരിക്കുന്നു. അവരെയൊക്കെ ജീവനോടെ വിട്ട്‌ എന്റെ ജീവനെടുത്തു കൂടായിരുന്നോ? കാത്തിരിക്കാനാരുമില്ലാത്ത, ആര്‍ക്കും ഒരുപകാരവുമില്ലാത്ത എന്റെ ജീവന്‍? ഈ മണ്ണില്‍ ഇപ്പോള്‍ ഈ നിമിഷം ഞാന്‍ മരിച്ചു വീണെങ്കിലെന്നു ഞാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സമയത്ത്‌ മരിക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കില്‍ എത്ര നന്നായിരുന്നു! ഇരുട്ടുവോളം ആ ഖബര്‍സ്ഥാനില്‍ ഞാനിരുന്നു. രാത്രി ഉറങ്ങാതെ മുറ്റത്തെ മരച്ചൂവട്ടിലിരുന്നു. മലഞ്ചെരുവില്‍ നിന്നും ചെന്നായ്ക്കളുടെ ഓരിയിടല്‍ കേള്‍ക്കാം. എന്റെ തൊട്ടടുത്ത്‌ അലിയുടെ ഹുക്കയുണ്ടായിരുന്നു. ഞാന്‍ അവളെ കുറിച്ചോര്‍ത്തു. തനിച്ച്‌ ആ വീട്ടില്‍ അവളെങ്ങിനെ കഴിയും. എങ്ങിനെ അവള്‍ അവളുടെ പിതാവിന്റെ വേര്‍പ്പാടിന്റെ വേദന താങ്ങും. അന്നാദ്യമായി ജീവിതത്തില്‍ ഞാന്‍ മറ്റൊരാളുടെ വേദനയെ കുറിച്ചു ചിന്തിച്ചു. ആ ചിന്തകള്‍ എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. ഇനി നാലു ദിവസം കൂടിക്കഴിഞ്ഞാല്‍ തിരിച്ചു മടങ്ങണം. ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും നല്ലതും ചീത്തയും എനിക്കു തന്ന ഈ താഴ്‌വരയില്‍ നിന്നും തിരിച്ചു മടങ്ങണം. ഞാനറിയാതെ എന്റെ കണ്ണുകള്‍ നിറഞ്ഞു. ശബ്ദമുയര്‍ത്തി ഒന്നുറക്കെയുറക്കെ പൊട്ടിക്കരയാനായെങ്കിലെന്നു ഞാന്‍ അത്മാര്‍ത്ഥമായിട്ടും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഉച്ചയായിട്ടും വിശപ്പു തോന്നുന്നില്ല. ആരും അങ്ങോട്ടു വന്നതുമില്ല. വിഷാദത്തിന്റെ തടവറയില്‍ ഒരു പൂര്‍ണ ദിവസം കടന്നു പോയി. എനിക്കിരിക്കപ്പൊറുതി കിട്ടിയില്ല. അവള്‍ വല്ലതും കഴിച്ചിരിക്കുമോ? അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാന്‍ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമോ? കാലുകള്‍ വലിച്ചു വച്ച്‌ നടന്നു. അവളുടെ വീടിന്റെ വാതില്‍ അടഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. ആരെയും കണ്ടില്ല. ഒരു പക്ഷെ അകത്തുറങ്ങുകയാവും. വാതിലില്‍ മെല്ലെ മുട്ടി. അകത്ത്‌ ആളനക്കം. വാതില്‍ തുറന്നത്‌ ആരോഗ്യദൃഢഗാത്രനായ ഒരാളാണ്‌. ഞാനമ്പരന്നു. അയാള്‍ എന്റെ മുഖത്തേക്കു സൂക്ഷിച്ചു നോക്കി. ഞാന്‍ എന്നെ പരിചയപ്പെടുത്തിയപ്പോള്‍ അയാള്‍ വാരിപ്പുണര്‍ന്നു കൊണ്ടെന്നോടു പറഞ്ഞു. സഹോദരാ, ഇതു ഞാനാണ്‌. അബ്ബാസ്‌. അലിയുടെ പുത്രന്‍. ഞാന്‍ താങ്കളെ കാണാന്‌ വരാനിരിക്കുകയായിരുന്നു. എന്റെ സിരകളില്‍ ഞാനാ സ്പര്‍ശനം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. താഴ്‌വരയിലെ ശീതക്കാറ്റിനെക്കാള്‍ തണുപ്പുണ്ടായിരുന്നു അതിന്‌.

അയാള്‍ വാചാലനായിരുന്നു. അലിക്കെന്നോടുള്ള സ്നേഹത്തെ കുറിച്ച്‌. ഒരു മകന്റെ സ്ഥാനത്തു നിന്നും ഞാനദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹിച്ചതിനെ കുറിച്ച്‌. അങ്ങിനെയങ്ങിനെ ഒരുപാടു കാര്യങ്ങള്‍ അയാള്‍ സംസാരിച്ചു. പിതാവിന്റെ മരണവാര്‍ത്ത കേട്ടു വന്നതാണയാള്‍. വാര്‍ത്താ വിനിമയത്തിന്‌ അവര്‍ക്കിപ്പോഴും അവരുടേതായ കുറ്റമറ്റ രീതികളുണ്ട്‌. ഞാന്‍ ജീവിതത്തില്‍ ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു ഒരു മുജാഹിദിനെ കാണുന്നത്‌. യുദ്ധത്തെ കുറിച്ചയാള്‍ വാചാലനായി. ജയത്തെ കുറിച്ചയാള്‍ക്കു യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല. ഇന്നല്ലെങ്കില്‍ നാളെ, ഒന്നോ രണ്ടോ തലമുറ കഴിഞ്ഞാലും അന്തിമ ജയം സത്യത്തിനു തന്നെയായിരിക്കും. അക്രമികളും കടന്നു കയറ്റക്കാരും തകര്‍ക്കപ്പെടും. എനിക്കു ബഹുമാനം തോന്നി. പക്ഷെ അയാള്‍ പിന്നീടു പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങള്‍ എന്റെ നെഞ്ചിനെ വല്ലാതെ പിടിച്ചു കുലുക്കി. സഹോദരിയെ അയാള്‍ തിരികെ പോകുമ്പോള്‍ കൂടെ കൊണ്ടു പോവുകയാണത്രെ. മുജാഹിദുകളുടെ ക്യാമ്പിലേക്ക്‌!!!

രാത്രി വെരുകിനെ പോലെ ഞാന്‍ ഉറക്കമില്ലാതെ വീട്ടുമുറ്റത്ത്‌ ഉലാത്തി. വീശിയടിക്കുന്ന ശീതക്കാറ്റെന്നെ അലോസരപ്പെടുത്തിയില്ല. ക്രോധവും നിരാശയും ആത്മനിന്ദയുമൊക്കെ എന്നെ കാര്‍ന്നു തിന്നുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പൂപോലത്തെ ഒരു പെണ്‍ക്കുട്ടി നാളെ മുജാഹിദുകളുടെ ക്വാമ്പിലേക്കു യാത്രയാവും. ഞാന്‍ വെറുതെ നോക്കി നില്‍ക്കും. ആ മല കയറിയിറങ്ങി ശത്രു വരുമോ എന്നു പേടിച്ചു കഴിഞ്ഞവള്‍! ഒരു വിമാനത്തിന്റെ ഇരമ്പല്‍ കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ പേടിച്ചു മേശയ്ക്കടിയിലൊളിക്കുന്നവള്‍! അവളാണ്‌ അങ്ങോട്ടു പോകുന്നത്‌! എന്തിനാണ്‌ ഞാനീ മണ്ണില്‍ ജനിച്ചത്‌? അവളെ പിച്ചിച്ചീന്താന്‍ മലയിറങ്ങി വരുന്ന കാപിരികളെ തേടി അവള്‍ യാത്രയാവുന്നത്‌ കാണാനോ? ഇതിനാണോ കണ്ണിലെ കൃഷ്ണമണി പോലെ അലി അവളെ വളര്‍ത്തിയത്‌? എന്റെ ചോദ്യങ്ങള്‍ക്കൊന്നും ഉത്തരം ഇല്ലായിരുന്നു. 

പുലര്‍ന്നപ്പോള്‍ തന്നെ ഞാന്‍ അവരുടെ വീട്ടിലെത്തി. അവിടെ കുറേ ആളുകളുണ്ടായിരുന്നു. അവരെ യാത്രയയക്കാന്‍ വന്നതാണവര്‍. ഞാന്‍ നേരെ ചെന്നു വീടിന്റെ അകത്ത്‌ ഭാണ്ഡം മുറുക്കുകയായിരുന്ന അബ്ബാസിന്റെ മുന്‍പില്‍ ചെന്ന്‌ അയാളുടെ കൈ പിടിച്ചു. എന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വികാരമേതെന്ന്‌ തിരിച്ചറിയാന്‍ എനിക്കാവതില്ലായിരുന്നു. അയാള്‍ ശിരസ്സുയര്‍ത്തി എന്റെ കണ്ണില്‍ നോക്കി. ഞാന്‍ അയാളോടു പറഞ്ഞു. നോക്കു അബ്ബാസ്‌, ഞാനൊരിന്ത്യക്കാരനാണ്‌. പുഞ്ചിരിയോടെ അയാള്‍ പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യക്കാരെ ഞങ്ങള്‍ക്കിഷ്ടമാണ്‌. വലിയൊരു പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥരാണു നിങ്ങള്‍. അല്‍പ്പ നിമിഷത്തെ മൌനത്തിനു ശേഷം ഞാന്‍ ചോദിച്ചു. നിങ്ങള്‍ക്കവളെ കൊണ്ടു പോവാതിരുന്നു കൂടെ? അവള്‍ ജീവിക്കട്ടെ അബ്ബാസ്‌. അവളുടെ സ്വപ്നങ്ങള്‍ ജീവിക്കട്ടെ. നിങ്ങളവളെ എനിക്കു തരുമോ? ഞാന്‍ നോക്കിക്കൊള്ളാം. ആ വീട്‌ വലിയൊരു മൌനത്തില്‍ മുങ്ങി നിന്നു. എല്ലാവരും എന്നെ തന്നെ നോക്കി നില്‍ക്കുകയാണ്‌. അബ്ബാസ്‌ എന്റെ കഴുത്തിനു പിടിച്ച്‌ വെളിയിലേക്കു തള്ളുമെന്നാണ്‌ ഞാന്‍ കരുതിയത്‌. പക്ഷെ അയാള്‍ ചോദിച്ചത്‌ മറ്റൊന്നായിരുന്നു. നിങ്ങളവള്‍ക്ക്‌ എന്ത്‌ മഹറു കൊടുക്കും? എനിക്ക്‌ ശ്വാസം വിലങ്ങുന്ന പോലെ തോന്നി. മഹറോ? അതിനു ഞാന്‍ അങ്ങിനെ കരുതിയിരുന്നില്ലല്ലോ? ഞാനങ്ങിനെ മോഹിച്ചിരുന്നില്ലല്ലോ? അവള്‍ക്കു സമ്മതമാവുമോ? അവളുടെ സ്വപ്നങ്ങള്‍ക്കും വിലയുണ്ടല്ലോ? എങ്കിലും ഉറച്ച ശബ്ദത്തില്‍ ഞാന്‍ പറഞ്ഞു. എനിക്കുള്ളതെല്ലാം കൊടുക്കാം. അല്ലാഹു സത്യം. ഞാന്‍ ദരിദ്രനല്ല. അബ്ബാസിന്റെ മുഖത്തൊരു നിലാവു പോലത്തെ പുഞ്ചിരി വിടര്‍ന്നു. വാതില്‍ വിരിക്കപ്പുറത്തു നിന്നും അവളുടെ ശബ്ദമുയര്‍ന്നു. അബ്ബാസ്‌, വാദി റഹ്മയിലെ ചുവന്ന പൂക്കള്‍ കൊണ്ടു മാല കെട്ടിത്തന്നാല്‍ അലിയുടെ മകള്‍ അതു കൊണ്ടു തൃപ്‌തയാണെന്ന്‌ അദ്ദേഹത്തോടു പറയൂ, അതൊരു തേന്‍മഴയായിരുന്നു. എന്റെ ജീവനില്‍, ജീവിതത്തില്‍ പെയ്‌ത ആദ്യത്തെ തേന്‍മഴ. ഞാനൊന്നുറക്കെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞോട്ടെ? ഞാന്‍ ഒറ്റയ്ക്കല്ലെന്ന്‌? ഞാന്‍ അനാഥനല്ലെന്ന്‌? എനിക്കെല്ലാവരുമുണ്ടെന്ന്‌? കണ്ണുകള്‍ നിറഞ്ഞു. അതൊഴുകിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു. വാതില്‍ വിരി തട്ടിമാറ്റി സഅദിന്റെ മാതൃസഹോദരി ഓടിവന്നെന്നെ പുണരുമ്പോള്‍ കരഞ്ഞു കൊണ്ടു ചിരിക്കുന്ന അബ്ബാസിന്റെ മുഖം കണ്ണുനീര്‌പാട മാഴ്ക്കുന്ന കണ്ണാലെ ഒരു മിന്നായം പോലെ കണ്ടു. ഒരു മിന്നായം പോലെ!

56 comments:

  1. വാദി റഹ്മ ഒരു വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രമൊന്നുമല്ല. ഒരു സഞ്ചാരിക്കു കാണാന്‍ ഒന്നുമില്ലാത്ത കുഗ്രാമം. കര്‍ഷകരായ ഗ്രാമീണരില്‍ അതിസമ്പന്നരോ പരമ ദരിദ്രരോ ഇല്ല. ആടും ഒട്ടകവും എണ്ണത്തില്‍ കൂടുതലുള്ളവരാണ്‌ കൂടുതല്‍ സമ്പന്നര്‍. രാവിലെ പച്ചക്കറികളുമായി ദൂരെയുള്ള പട്ടണത്തിലേക്കു പോകും. വൈകുന്നേരമാവുമ്പോഴേക്കും തിരിച്ചെത്തും. കാര്‍ഷിക വേലയില്‍ സ്‌ത്രീകളും കുട്ടികളും പങ്കു ചേരുന്നു. കഴുതപ്പുറത്തു സഞ്ചരിക്കുന്ന കുട്ടികളേയും സ്‌ത്രീകളേയും എമ്പാടും കാണാം.

    ReplyDelete
  2. നല്ല കഥയാ കേട്ടോ. അഭിനന്ദനങ്ങള്‍.
    വായിച്ച് ആഹ്ലാദിച്ചു.
    ഒരുപാട് മനോഹര വാചകങ്ങള്‍ ഈ കഥയിലുണ്ട്.

    ReplyDelete
  3. വാദി റഹ്മ എന്ന പേര് തീരെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നില്ല

    ReplyDelete
    Replies
    1. വാദി റഹ്മ എന്നാല്‍ താഴ് വര!! തലക്കെട്ട് അങ്ങനെ തന്നെ മലയാളീകരിച്ചാല്‍ അനുഗ്രഹത്തിന്റെ താഴ്വര !!

      Delete
    2. വാദി റഹ്മ എന്ന് പറഞ്ഞാല്‍ കാരുണ്യ'വാദി'...

      Delete
  4. വളരെ നന്നായിട്ടുണ്ട് രചന, അവസാനിച്ചത് അല്പം അവിശ്വസനീയമായ രീതിയിലായിപ്പോയതൊഴിച്ചല്‍ .... അഭിനന്ദനങ്ങള്‍ ....

    ReplyDelete
  5. നീണ്ട കഥ, എങ്കിലും ഭാഷയുടെ ഒഴുക്ക് കൊണ്ട് വായനയില്‍ ഒട്ടും മുഷിപ്പ് തോന്നിയില്ല. മരുഭൂമിയില്‍ നന്മയുടെ ഉറവ പൊടിയുന്നത് കഥയിലൂടെ അനുഭവവേദ്യമാകുന്നു.

    ജബലുറഹ്മ വിശുദ്ധ മക്കക്കു അടുത്തു അറഫായിലല്ലേ. ആ സ്ഥലം പ്രസിദ്ധമാണല്ലോ. അപ്പോള്‍ ഇസ്രായേലിന്റെ ആക്രമണം അവിടെ എങ്ങിനെ. ഇനി സൌദിയുടെ ഏതെങ്കിലും അതിര്‍ത്തി പട്ടണത്തില്‍ എവിടെയെങ്കിലും അങ്ങിനെ ഒരു "ജബലുറഹ്മ" ഉണ്ടോ. കൂടാതെ കഥാ നായികയുടെ ഇടപെടല്‍ അറബ് സംസ്ക്കാരത്തിന്റെ, പൊതു ജീവിതത്തിന്റെ പതിവ് രീതികളോട് ഒട്ടും യോജിക്കാതെ പോയില്ലേ എന്നൊരു സംശയം.

    അല്പം കൂടെ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നെങ്കില്‍ ഈ ന്യൂനതകള്‍ ഒഴിവാക്കാമായിരുന്നു. ഇനി എന്റെ ഊഹങ്ങള്‍ തെറ്റാണെങ്കില്‍ ഈ കഥ അതി മനോഹരം എന്ന് തന്നെ ഞാന്‍ പറയുന്നു.

    ഒന്നു ഉറപ്പിച്ചു പറയാം. നല്ല കഥ പറയാനുള്ള സുന്ദരമായ ഭാഷ താങ്കള്‍ക്കുണ്ട്. മുകളില്‍ എച്ചുമു പറഞ്ഞ പോലെ ചില പ്രയോഗങ്ങള്‍ അതിനു അടിവരയിടുന്നു. ഭാവുകങ്ങള്‍.

    ReplyDelete
  6. കഥയുടെ ഒഴുക്ക് തന്നെയാണ് എന്നെയും മുഴുവനായി വായിപ്പിച്ച്ചത്. ആശംസകള്‍ അബൂതി.

    ReplyDelete
  7. വാദി റഹ്മയെക്കുറിച്ച് ഒന്നും അറിയില്ല. പക്ഷെ ഈ കഥയില്‍ നിന്ന് അവിടുത്തെ ഗ്രാമീണരുടെ നന്മ മനസ്സിലാവുന്നു. മനോഹരമായ ഒരു കഥ എന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം 

    ReplyDelete
  8. നല്ല രസമുള്ള, സന്തോഷം തരുന്ന കഥ!

    ReplyDelete
  9. നന്നായി ന്നല്ല ; ഗംഭീരമായി ...... നല്ല ഒഴുക്കുള്ള എഴുത്ത് . വാക്കുകള്‍ തന്ന് ദൈവം നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ട് തീര്‍ച്ച ...
    ഇന്നിയും വരാം

    ReplyDelete
  10. ഇടയ്ക്കു വെച്ച് നിര്ത്താനേ തോന്നിയില്ല...മനോഹരം ആയ
    വാചക ഘടന .....നല്ല ഒഴുക്കോടെ വായിച്ചപ്പോള്‍ കഥയുടെ
    നീളം പോലും അറിഞ്ഞില്ല.....

    അഭിനന്ദനങ്ങള്‍ അബൂതി....ഒരു കാല ഘടതിന്റെയും ഒരു ജനതയുടെയും
    ഒരു ചരിത്രതിന്റെയും തിരു ശേഷിപ്പുകള്‍ ആയി ഇന്നും ആ ഗ്രാമവും
    അത് പോലെ അനവധി ഗ്രാമങ്ങളും.മനസ്സില്‍ സ്പര്‍ശിച്ച വാചകങ്ങള്‍ പലതുണ്ട്
    ഇതില്‍..അതില്‍ ഒന്ന്....എല്ലാ യുധങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ മേലുള്ള കടന്നു കയറ്റം
    ആണ്..
    (ഒരു തരിഅതില്‌ അല്ലെങ്കില്‍ മറ്റൊരു തരത്തില്‍)....സത്യം....

    ReplyDelete
  11. കഥ നല്ല ഒഴുക്കോടെ പറഞ്ഞു... ഇഷ്ടായി

    ReplyDelete
  12. മനോഹരമായിരിക്കുന്നു... മനസ്സ് കുളിര്‍ത്തു.

    ReplyDelete
  13. ആഴത്തില്‍ വിലയിരുത്താനോന്നും അറിയില്ല. പകുതിക്ക് കുറച്ചു അലസമായി. വായിച്ചിരിക്കാന്‍ എനിക്കിഷ്ടമായി.

    ReplyDelete
  14. നീളം കൂടിയെങ്കിലും കഥ നന്നായിട്ടുണ്ട്. ഒഴുക്കോടെ അവതരിപ്പിച്ചു. അബസ്വരാശംസാസ്

    ReplyDelete
  15. മൊട്ടിൽ, ഇതളിൽ, ഇലകളിൽ...
    തായ്ത്തടികളിലും വേരിലും പൂക്കുന്നു
    പോരാട്ടവഴിയിലെ പേരറിയാ ശ്വേതവർണ്ണപ്പൂക്കൾ...
    പക്ഷേ,
    വാദി റഹ്മയിലിപ്പോൾ അനുരാഗപരിമളം,
    ഒരു തേന്മഴക്കോള്.....
    ഒരു ജീവിതപ്പകർച്ചയുടെ ഒഴുക്കാർന്ന പ്രതിപാദനം
    അഭിനന്ദനങ്ങൾ!

    ReplyDelete
  16. ഭാഷയുടെ ഒഴുക്ക് കൊണ്ട് വായനയില്‍ ഒട്ടും മുഷിപ്പ് തോന്നിയില്ല. മരുഭൂമിയില്‍ നന്മയുടെ ഉറവ പൊടിയുന്നത് കഥയിലൂടെ അനുഭവവേദ്യമാകുന്നു.

    ReplyDelete
  17. കൊള്ളാം നല്ല കഥ..... ആശംസകള്‍...,,,,

    ReplyDelete
  18. അനുഗ്രഹത്താഴ്വര

    ReplyDelete
  19. വാദി റഹ്മയെക്കുറിച്ച് ഈ നീണ്ട ഒട്ടും
    മടുപ്പില്ലാത്ത വായനയിലൂടെ അടുത്തറിഞ്ഞൂ
    ഈ നല്ല വരികൾക്കഭിനന്ദനം കേട്ടൊ ഭായ്

    ReplyDelete
  20. ഇതേ വാദി റഹ്മ മുമ്പും ആരുടെയോ പോസ്റ്റിലൂടെ വായിച്ചതായോര്‍മ്മ വരുന്നു. .ഒരു കഥയായല്ല ഞാനിതു വയിച്ചു തീര്‍ത്തത്,അത്രയും മുഷിപ്പില്ലാതെ ഒറ്റയിരുപ്പിനു വായിച്ചു തീരണമെങ്കില്‍ എന്താ മാസ്മരികത ഇതിനുണ്ട്.പ്രത്യേകിച്ചും കഥകള്‍ അധികം വായിക്കാനിഷ്ടപ്പെടാത്ത എന്നെപ്പോലുള്ളവര്‍ക്ക്. അഭിനന്ദനങ്ങള്‍...!

    ReplyDelete
  21. സുപ്രഭാതം..

    പേരെടുത്തു പറഞ്ഞ ഓരോ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും രൂപം തെളിഞ്ഞു വരുന്ന വായന നൽകി,
    വായിക്കുകയായിരുന്നില്ല ഞാൻ..കാണുകയായിരുന്നു..
    ആ നക്ഷത്ര പുഞ്ചിരി കാണാൻ എന്തു ഭംഗിയാണെന്നൊ..
    അവളിലൂടെ പെയ്തിറങ്ങിയ ഓരോ വരികളിൾക്കും ചുവന്ന പൂക്കളുടെ സൗരഭ്യം..
    ചിന്തകൾകൊണ്ടും മനസ്സു കൊണ്ടും പുതപ്പിക്കാൻ ആ ഗ്രാമത്തിനായി..
    നന്ദി ട്ടൊ..!

    ReplyDelete
  22. വാദി റഹ്മയിലെ ചുവന്ന പൂക്കള്‍ കൊണ്ടു മാലകെട്ടിയതുപോലെത്തന്നെ മനോഹരമായ ശൈലി.അലിയുടെ മകളെ മാത്രമല്ല ആരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഹൃദ്യമായ അവതരണം.മാനുഷികചിന്തകളും യുദ്ധതീവ്രതകളും സമന്വയിപ്പിച്ച കഥാസന്ദര്‍ഭങ്ങളുടെ പാശ്ച്ചാത്തലങ്ങള്‍ അപരിചിതമായതെങ്കിലും കഥയില്‍ അതൊരനുഭവം തന്നെയായി.
    പക്ഷേ, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഭാവപ്രകടങ്ങളില്‍ അവിശ്വസനീയമായ ഭാവനകള്‍ കലര്‍ത്തിയത് പോലെ തോന്നി.
    അഭിനന്ദനങ്ങള്‍

    ReplyDelete
  23. പ്രിയപ്പെട്ട അഭൂതി ഒരെയുത്തുക്കാരന്‍ എന്തിനെ കുറിച്ച് പറയുന്നു എന്നല്ല ആരെ കുറിച്ച് പറയുന്നു എന്നല്ല എങ്ങനെ പറയുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാനം , ഇവിടെ അഭൂതി അത്തരത്തില്‍ മികച്ച ഒരു രീതി തന്നെയാണ് അവലംഭിചിരിക്കുന്നത് . മികച്ച രചന എന്ന് ഇതിനെ ഞാന്‍ പറയുന്നു ഭാവുകങ്ങള്‍ സുഹൃത്തെ

    ReplyDelete
  24. വായിച്ചു തീര്‍ന്നപ്പോള്‍ ഇത് കഥയല്ല യാഥാര്‍ത്ഥ്യം തന്നെ ആയിരുന്നെങ്കില്‍ എന്ന് കൊതിച്ചു പോകുന്നു .ഒരു വല്ലാത്ത നിര്‍വൃതിയോടെ യാണ് വായിച്ചു തീര്‍ത്തത് ഒത്തിരി ഇഷ്ടായി കേട്ടോ ഒരു പ്രത്യേക ശൈലി ഉണ്ട് ഈ എഴുത്തിനു ഇനിയും എഴുതുക ഒത്തിരി നന്മയോടെ ഒരു കുഞ്ഞുമയില്‍പീലി

    ReplyDelete
  25. വാദി രഹ്മയില്‍ വിരിഞ്ഞ ആ ചുവന്നപൂവ് പോലെ ഹൃദ്ധ്യമായ എഴുത്ത് .യുദ്ധം തകര്‍ത്ത് എറിയുന്ന നല്ല മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം കൃത്യമായി വരച്ചു കാണിക്കുന്നു .വായനക്കാരനെ മുഷിപ്പില്ലാതെ നിലനിര്‍ത്തുന്ന എഴുത്ത് തന്നെ ഗംഭീരം ......ആശംസകള്‍ .

    ReplyDelete
  26. മികച്ച രചന, വാദി റഹ്മയിലെ ചുവന്ന പൂക്കള്‍ കൊണ്ടു മാലകെട്ടിയതുപോലെ മനോഹരമായി.. മനസ്സ് കുളിര്‍ത്തു.

    ആശംസകള്‍

    ReplyDelete
  27. വായനാ സുഖം തന്ന നല്ല കഥ ...

    കഥയുടെ ദൈര്‍ഘ്യകൂടുതല്‍ ഒരു തരത്തിലും അലസോരപ്പെടുത്താത്ത മികച്ച എഴുത്ത്.

    ഇന്നൊരു വായനയുടെ വസന്തം തന്നെ ലഭിച്ചു. ആദ്യം റൈനിയുടെ ഒരു മികച്ച കഥ.
    ഇപ്പോള്‍ അബൂതിയുടെ സുന്ദരമായ കഥ. ബ്ലോഗ്ഗിടങ്ങില്‍ വഴിഞ്ഞൊഴുകുന്ന സര്‍ഗ്ഗശക്ത്തിയുടെ പ്രത്യക്ഷ ഉദാഹരണങ്ങളില്‍ ചിലതാണ് ഇത്തരം മികച്ച രചനകള്‍.

    ReplyDelete
  28. വളരെ നന്നായിട്ടുണ്ട്, ആശംസകള്‍...,,,,

    ReplyDelete
  29. ഹൃദയത്തെ തൊടുന്ന ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞ മികച്ചൊരു കഥ.

    ReplyDelete
  30. ഒന്നും പറയാനില്ല.....
    അത്രയ്ക്ക് മികച്ചത്..

    ReplyDelete
  31. അതി മനോഹരമായ വരികളില്‍ ചമച്ചെടുത്ത കഥ. വളരെ സന്തോഷം ഇത് വായിക്കാനായതില്‍ .ഈ സമയമത്രയും ഞാനും അവരോടൊപ്പം വാദി റഹ്മയില്‍ ആയിരുന്നു. ആശംസകള്‍.

    ReplyDelete
  32. നന്നായി എഴുതി.... അഭിനന്ദനങ്ങൾ....

    ReplyDelete
  33. പാരായണക്ഷമത ഈ രചനയുടെ എടുത്ത് പറയേണ്ട മികവാണ്. നന്മയുടെ നറുമണം ചുരത്തുന്നതാണ് കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ചിത്തവ്ര്‌ത്തികൾ. പക്ഷെ നേരത്തെ പ്ലാൻ ചെയ്തുവെച്ച ഒരു പരിസമാപ്തിയിലേയ്ക്ക് കഥയെ കരുതലോടെ കൈപിടിച്ച് കൊണ്ടുപോകുന്ന പ്രതീതി ന്യൂനതയായനുഭവപ്പെട്ടു. വലിയ കേൻവാസിൽ പറയേണ്ട ബ്ര്‌ഹത്തായൊരു പ്രമേയം ഒരു നീണ്ട കഥയിൽ ഒതുക്കിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ പ്രശ്നമായിരിക്കാം അത്. അറബി ഗ്ര്‌ഹങ്ങളിലെ അന്ത:പുരസംസ്ക്കാരം ഈ കഥയിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടതിൽ നിന്ന് ഏറെ വിഭിന്നമാണെന്ന അക്ബറിന്റെ അഭിപ്രായവും പ്രസക്തമാണ്. ഏതായാലും മനോഹരമായ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ കഥ ഗൌരവപൂർവ്വമായ വായന അർഹിക്കുന്നതാണെന്ന് കുറിക്കാൻ സന്തോഷമുണ്ട്. കൂടുതൽ രചനകൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ആശംസകൾ.

    ReplyDelete
  34. എഴുത്തിന്റെ മാന്ത്രികത മടുപ്പില്ലാത്ത വായനക്ക് കളമൊരുക്കി. ഒരു പാടിഷ്ടമായി

    ReplyDelete
  35. നല്ല കഥ.നന്നായി പറഞ്ഞു. ആശംസകള്‍

    ReplyDelete
  36. അവതരണത്തില്‍ മേന്മ പുലര്‍ത്തിയ കഥ. തുടക്കം ഒരു യാത്രാ വിവരണം പോലെ തോന്നി.. ആശംസകള്‍....

    ReplyDelete
  37. നന്നായിരിക്കുന്നു, ആസ്വദിച്ചു വായിച്ചു, നടക്കാന്‍ പോകുന്നതെന്തെന്നരിഞ്ഞിട്ടു പോലും, വായനക്ക് കോട്ടം തട്ടിയില്ല എന്ന് തന്നെ പറയണം. ഇഷ്ടപ്പെട്ടു, ആശംസകള്‍ !

    ReplyDelete
  38. വളരെ നല്ല കഥ, മനോഹരമായി നല്ല ഒഴുക്കോടെ പറഞ്ഞു. വീണ്ടും വരാം.

    ReplyDelete
  39. ബൂലോകത്ത് ഇത്രയും മനോഹരമായ കഥകള്‍ വരുന്നത് അപൂര്‍വ്വമായാണ് . ഒട്ടും മുഷിപ്പിക്കാതെ കയ്യടക്കത്തോടെ പറഞ്ഞ ഒരു കഥ ,ജബല് രഹ്മയില്‍ അശാന്തിയുടെ ഹെലികോപ്റ്റര്‍ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോള്‍ വായനക്കാരന്‍റെ മനസ്സിലും അതെ തീവ്രത അനുഭവിപ്പിക്കാന്‍ കഥാകാരന് കഴിഞു എന്ന് പറയാം . ."യുദ്ധം പെണ്ണിന്റെ മേലേക്കുള്ള കടന്നു കയറ്റം കൂടിയാണ്‌." എന്നതു യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഇരകളെന്നും കുട്ടികളും സ്ത്രീകളുമായിരിക്കും എന്ന നിരീക്ഷണത്തില്‍ നിന്നുമാകാം . യുദ്ധവും പ്രണയവും കുറച്ചു ഭാഗങ്ങളിലെങ്കിലും അനുഭവവുമൊക്കെയായി വായനക്കാരനെ പിടിച്ചിരുത്തുന്നതില്‍ ഏറെ വിജയിച്ച ഒരു കഥ .ആശംസകള്‍ .

    ReplyDelete
  40. ബൂലോകത്ത് കഥയുടെ പൂക്കാലം ആണിപ്പോള്‍ ,നിലവാരമുള്ള നിരവധി കഥകള്‍ പുറത്തിറങ്ങുന്നു ,അക്കൂട്ടത്തില്‍ ഒന്ന് കൂടി ,..അഭിനന്ദനങ്ങള്‍

    ReplyDelete

  41. ഏകാന്തതയും, ദുഃഖവും, യുദ്ധവും, പ്രണയവും ഒക്കെയുള്ള ഗ്രാമീണാന്തരീക്ഷത്തിൽ മെനഞ്ഞെടുത്ത ഈ കഥ പ്രതിപാദനരീതിയിൽ മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്നു. മനോഹരമായിരിക്കുന്നു. നിലാവത്തു കിടത്താതെതന്നെ


    ReplyDelete
  42. വളരെ അനുഭൂതി ദായകമായി എഴുതിയ കഥ അതീവ ഹൃദ്യമായ
    ഒരു വായന നല്‍കി. കഥയും ഭാഷയും നന്നായാല്‍ നീളം
    എത്ര കൂടിയാലും പ്രശ്നമില്ല എന്ന് ഈ കഥ തെളിയിക്കുന്നു
    വാദി റഹ്മയിലെ ഓരോ കഥാപാത്രവും നന്മയുടെ നേരുകലായി
    കണ്മുന്നില്‍ തിളങ്ങുന്നു.

    ReplyDelete
  43. അനുഗ്രഹത്തിന്‍റെ താഴ്വര വളരെ മനോഹരമായി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു എല്ലാ ആശംസകളും !

    ReplyDelete
  44. അനുഗ്രഹത്തിന്റെ താഴ്വര ..വളരെ നന്നായിരിക്കുന്നു ... :)

    ReplyDelete
  45. ശിലകള്‍ക്ക്‌ പോലും മനുഷ്യനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ടെന്ന് വാദി റഹ്മ ചുറ്റിക്കറങ്ങിയപ്പോള്‍ മനസ്സിലായി.
    വാക്കുകളുടെ ലാളിത്യം വായന സുഖമമാക്കി.

    ReplyDelete
  46. ദൈര്‍ഘ്യം കൊണ്ട് മടുപ്പുളവാകേണ്ടിയിരുന്ന ഈ കഥ അതിന്റെ മാസ്മരിക രചനകൊണ്ട് വശ്യമായി. വരികളോടൊപ്പം മനസ്സും കണ്ണുകളും കൂടെപ്പോന്നു. ജീവനുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളായി തോന്നിപ്പിച്ചു.
    ആശംസകള്‍

    ReplyDelete
  47. ജോലി തിരക്ക്‌ കാരണം വൈകിയാണ് ഈ കഥ വായിക്കാന്‍ പറ്റിയത്.
    സത്യം പറയാലോ അബൂതി ഇത് വായിച്ചപ്പോള്‍
    ആ താഴ്വരയില്‍ എത്തിപെട്ട ഒരു അനുഭൂതിയാണ് അനുഭവപെട്ടത്‌.
    ആശംസകള്‍--

    ReplyDelete
  48. കുറെക്കാലമായി ബുക്മാര്‍ക്ക് ചെയ്തു വച്ചിട്ട് . ഇന്നാണ് വായിച്ചത് .റാഷിയുടെ കാരുണ്യവാദി ടയലോഗ് കണ്ടിരുന്നു . ഇടക്കിടക്ക് ഒരു ചിരിയുടെ അകമ്പടിയോടെ അത് വായില്‍ വരും .

    സൗന്ദര്യവും രാഷ്ട്രീയവുമുള്ള നല്ലൊരു പോസ്റ്റ്‌ . ഇഷ്ടമായി .

    ReplyDelete
  49. മനോഹരമായ കഥ. അക്ബറിക്ക പറഞ്ഞ സംശയങ്ങള്‍ എനിക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും സൌദിയെപറ്റി വലിയ ഗ്രാഹ്യമില്ലാത്തതുകൊണ്ടാവാം കഥാകാരന്‍ കല്പനികതയില്‍ മെനഞ്ഞ ഒരു ഗ്രാമമായെ എനിക്ക് തോന്നിയുള്ളൂ. സൌന്ദര്യം വഴിഞ്ഞൊഴുകുന്ന ഭാഷ.
    ആശംസകള്‍!!!!!!

    ReplyDelete